Jan Hospes

Sake Porte, een fenomeen

foto2_groot‘Een fenomeen, Jan,' sprak Rienk Bijlsma op 04-08-2011 in café ‘De Rus' tijdens het huldigingsfeest van  PC winnend-partuur vd Bos.  ‘Brandsma was allround gezien de beste maar voorin is Porte wat mij betreft dé man. Geen twijfel over mogelijk.'
Ik hoorde de woorden van Bijlsma aan en moest denken aan woorden die  André Agassi sprak tijdens diens afscheidspersconferentie: ‘De mooiste erkenning die je als sporter kunt krijgen is wanneer collega's lovende woorden over je spreken, of je een andere vorm van erkenning geven,' (Tenniscollega's  hadden Agassi net geëerd middels een erehaag en een ellenlang, welgemeend applaus. Iets wat Agassi zichtbaar ontroerde). In dat licht zag ik de uitspraak van Bijlsma ook. Hier sprak een kaatser die veel bewondering had voor zijn collega: Sake Porte.
Mijn eerste kennismaking met de linkshandige Groninger was tijdens de PC van 1993. Ik werd op Porte geattendeerd door een jeugdvriend van me die naast me zat, Jan Hendrik de Roos - oud CFK-kaatser. ‘Dat is een beest, Jan, veegt ze zo over de tribune. Een geweldige kaatser. Heeft de PC ook al eens gewonnen, in 1989. En in 1990 stond hij in de finale. Hij zit bij mijn zus op school, op de ALO (Academie Lichamelijke Opvoeding).'  Ik keek naar de sportdocent in opleiding en was meteen gecharmeerd van zijn verschijning.  Alleen Porte's manier van lopen intrigeerde mij al; majestueus en soeverein. In actie, en dan met name in het voorperk of op de boven, was het helemaal een weelde om Porte te aanschouwen. Hij was krachtig, gretig en elegant tegelijk, wat een atleet in optima forma kenmerkt. Ik besloot op dat moment, daar zittend naast Jan Hendrik de Roos op het bankje voor de Gasfabriektribune, dat Porte het predicaat ‘idool' waardig was. En ondanks dat hij met z'n maten - Jan de Vries en Stefan Kleefstra - later die middag in de halve finale het veld moest ruimen tegen Veldman, Rusticus en van Dijk, ben ik nooit meer teruggekomen op dat besluit.
Eind jaren '90 beleefde Porte zijn hoogtijdagen op de PC. De website van de Permanente Commissie bevestigt dit ook, met indrukwekkende cijfers. Porte stond vijf jaargangen sake_porte_johan_en_aukeop rij in de finale van de PC (in totaal 8x), 1995 t/m 1999, en sloot hiervan vier winnend af: 1995, 1996, 1998 en 1999. Een prestatie van formaat, rekening houdend met het feit dat het niveau in die tijd van buitencategorie was. ‘Porte, koning van de jaren '90,' denk ik bij mezelf, en zie op mijn netvlies Sake Porte in het voorperk staan. In die o zo karakteristieke houding  van ‘m: negen meter van de voorlijn, rechterhand op ‘t bovenbeen, linkerarm langs z'n zij zwaaiend, af en toe ver naar achteren strekkend, en de ogen - met die welkbekende geconcentreerde blik van Porte - gericht op de opslager van de tegenpartij, klaar om de bal te ontvangen, aan te vallen.
 In 2001 mocht Porte nog heel even dromen van een zesde PC-overwinning maar de finalepartij ging verloren. Het jaar daarop, Porte's afscheidsjaar, verloor Porte na een zeer overtuigende eerste omloop, de tweede. Hij baalde als een stekker van het verlies maar de staande ovatie die hem nadien ten deel kwam, deed hem goed. Het publiek nam de tijd om afscheid te nemen van haar icoon en dat raakte Porte. Hij kon z'n tranen die 31e van juli, zichtbaar, maar amper de baas.
Wat prestaties op de Nederlands Kampioenschappen betreft kan Porte ook een zeer indrukwekkend erelijstje overleggen. Maar liefst acht keer stond hij in de finale van ‘de Bond' en vijf keer daarvan stond hij uiteindelijk ook als winnaar voor de bondsvoorzitter. Meest indrukwekkende zege op de bond was die van 2002. De machtige wijze van uitslaan die Porte die dag tentoonspreidde (ondersteund door Groenendijk en van der Lei) was voorheen, en is nadien, nooit meer geëvenaard. Het jaar daarop, 2003, was Porte, ondanks dat hij al gestopt was als actief kaatser, weer dicht bij een eindoverwinning op het Nederlands kampioenschap, maar de finale ging, hetzij nipt, verloren. In een zeer spannende en vermakelijke wedstrijd was Minnertga met 5-5 6-4 te sterk. Het jaar dáárop besloot Porte, na een minder succesvolle Bond-editie, dat het genoeg was geweest. Geen afdelingswedstrijden meer voor hem. De jeugd moest het maar overnemen. En gelijk had-ie: Sake Porte is een winnaar en dient niet als figurant te fungeren.
In '99 kwam ik in Groningen te studeren en het jaar daarop maakte ik m'n eerste training met Porte mee. Een feestje voor mij, zoals u zult begrijpen. Op het trainingsveld vlakbij zwembad ‘De Papiermolen' gebeurde het allemaal. En ik kreeg meteen waar voor m'n geld. Ik kreeg meteen te zien waarom Porte zo speciaal was. Ik kreeg een les in ‘constantheid' en in ‘logica'. Porte sloeg tijdens die training namelijk élke bal die op hem afkwam meters boven (constantheid), en bleef een uur lang vol geconcentreerd trainen. Porte was hier meester in, z'n focus behouden. Het was alsof ik naar een uitslag-kanon aan het kijken was. En op mijn vraag hoe hij het in hemelsnaam sake_portevoor elkaar kreeg om elke bal zo weg te laten schieten, want dat viel ook op - de ballen vlogen met een enorme versnelling uit Porte's handschoen, antwoordde Porte (logica): "Elke bal, Jan, heeft, hoe beroerd-ie ook aankomt, een ideaal raakpunt. Als je ‘m op dat punt weet te raken, schiet hij altijd weg. Het is aan jou om, middels goed voetenwerk en een goeie lichaamscontrole/ slagtechniek, elke bal op dát punt te raken."  De wijze woorden werden m'n trommelvliezen ingedrukt en hebben de weg terug nooit meer gevonden.
Goed kunnen sporten is dus niks meer in dan logisch na kunnen denken en dat fysiek ten uitvoering kunnen brengen. Porte kon dat. Hij kon fysiek uitvoeren wat zijn hoofd, zijn instinct hem ingaf. Wat Porte helemaal speciaal maakte was dat hij dit ook kon op de momenten die er echt toe deden, de spannende momenten, de zes-gelijk-momenten. Ja, op die momenten was hij veelal magistraal.
Blijft nog één item onbesproken, het vlekje: de koning zonder kroon-kwestie, hiermee refererend naar het mislopen van het koningschap op de PC van 1995. sake_porte_persMinnesma kreeg die dag de koningsbal om de nek gehangen maar volgens velen - en volgens Porte zelf ook - had Porte de nieuwe eigenaar van ‘de bal' moeten zijn. Een uitermate discutabele beslissing van de koningscommissie, zo werd achteraf gesteld. En nu, zoveel jaren later, denkt men er eigenlijk nog steeds zo over. Maar gedane zaken nemen geen keer en dus kunnen we dit hele hoofdstuk beter afsluiten met een punt.
Overigens, helemaal terecht is de titel ‘koning zonder kroon' ook niet meer, want op de dag van z'n afscheid, Oldehove-partij 15 september 2002, kreeg Porte van z'n collega's alsnog een kroon opgezet, aanduidend dat de titel ‘Koning', wat hun betrof, welzeker Porte toebehoorde. Een geste waar zéér veel bewondering en waardering uit sprak. En dat, dat is ook veel waard. Wellicht nog meer dan een PC-koningsbal. André Agassi zou de geste omschrijven als: de mooiste erkenning die je als sporter kunt krijgen...
Rienk Bijlsma had gelijk: ‘Sake Porte is een fenomeen.'

Kaatscarrière: 1987 t/m 2002
Prijzen:

1987 Bondspartij senioren / NK 1e prijs
1988 Bondspartij senioren / NK 5e prijs
1989 PC 1e prijs
1990 PC 2e prijs
1991 Bondspartij senioren / NK 2e prijs
1993 PC 3e prijs
1994 Bondspartij senioren / NK 1e prijs
1995 Bondspartij senioren / NK 1e prijs
1995 PC 1e prijs
1996 Bondspartij senioren / NK 4e prijs
1996 PC 1e prijs
1997 Bondspartij senioren / NK 2e prijs
1997 PC 2e prijs
1998 Bondspartij senioren / NK 1e prijs
1998 PC 1e prijs
1999 Bondspartij senioren / NK 3e prijs
1999 PC 1e prijs
2001 PC 2e prijs
2002 Bondspartij senioren / NK 1e prijs
2003 Bondspartij senioren / NK 2e prijs

Meer schrijfwerk

Share |