Jan Hospes

Een olympische droom

Dan Jansen en het wonder van Lillehammer

Het is zondagochtend 14 februari 1988, vijf uur voor de start van de olympische 500 meter in Galgary. Dan Jansen, net een week wereldkampioen sprint en serieus kanshebber op olympisch goud, zit in z’n hotelkamer. De telefoon gaat. Jansen 508pxjansen_danportret_2_400neemt op. Het is z’n broer, Mike. Het bericht is niet goed, verwoestend slecht zelfs. Jane, Jansens zus, die al een tijdlang aan leukemie lijdt, voelt dat haar einde nabij is, vertelt Mike. Ze wil graag nog één keer z'n stem horen. Dan Jansen stemt in. Via de telefoon wordt duidelijk dat Jane de start van de race niet meer gaat halen. De pijn is niet meer te verdragen. Wel wil ze, had ze in een eerder stadium al aangegeven, dat haar broer doorgaat met het najagen van zijn olympische droom. Dat hij van start gaat straks. Ja, dat is haar wens. Dan Jansen legt na afloop van het telefoontje de hoorn op het toestel, gaat zitten en begint te huilen.
Hoewel Jansens kop er totaal niet naar staat, weet hij wat hem te doen staat. Hij moet zo meteen de olympische 500 meter gaan schaatsen en als ultiem eerbetoon aan zijn zus proberen te winnen.

Olympische race 500 meter 1988
In zijn rood met groen USA-schaatspak glijdt Dan Jansen voor de tweede keer naar de startlijn van de Olympic Oval.  De eerste keer was hij vals weg
en werd teruggeschoten. De Amerikaan oogt bleek. Jansen stopt bij de 1297377298242_original_400_02blauwe startlijn, prikt de punt van zijn linkerschaats in het ijs, trapt vervolgens zijn rechterschaats op het ijs en steunt hier op. Jansen probeert, voor zover dit nog mogelijk is, ontspanning te vinden, leegte. In afwachting van diens teken, kijkt hij de starter aan. ‘Ready?’ Jansen zakt in. Het startschot valt. De Amerikaan schiet weg en schaatst de eerste honderd meter in 09,95, wat een goeie opening genoemd mag worden gezien de situatie waarin de Amerikaan verkeerd. Maar de goeie opening ten spijt, drie tellen later is het gebeurd met de droom. Jansen ligt languit op het ijs. Hij is gevallen. Hoofd en lichaam waren niet één, verre van zelfs. Jansen heeft, wat het allemaal nog erger maakt, in zijn val tegenstander Yasushi Kuroiwa ook nog meegenomen. Van een ultiem eerbetoon is geen sprake meer. Nee, dit is een ramp! Pure ellende. Gedesillusioneerd staat Jansen op, schaatst naar z’n baan en maakt de 500 meter vol. Het langste rondje uit z’n carrière.
Vier dagen later, op de 1000 meter, komt de Amerikaan tot overmaat van ramp weer te vallen. Dit keer op het rechte stuk. Na deze tweede val gaat Jansen rechtop
op het ijs zitten, overdenkt z’n laatste dagen en loopt leeg. Zichtbaar vloeit alle energie uit zijn lichaam. He-le-maal leeg.
dan_jansen_zittend_01


De jaren erna herpakt Dan Jansen zich en wordt een groot schaatser, met 500 meters als specialiteit. Met name tijdens World Cup-wedstrijden laat Jansen zien een fenomeen te zijn (uiteindelijk 45 wereldbekerzeges).

Olympische Spelen Albertville, 1992
In januari 1992 schaatst Jansen in Davos een nieuw wereldrecord
op de 500 meter. Het maakt hem in één klap één van de topfavorieten voor olympisch goud. Maar het loopt anders. Uwe Jens Mey, de Oost-Duitser, wint met 001aa018ff9c0813842208_400fenomenaal schaatsen de gouden medaille en de Japanners Toshiyuki Kuroiwa enJunichi Inoue gaan er met het eremetaal vandoor. Dan Jansen blijft met lege handen staan, eindigt op plek vier, de meest ondankbare plek die er is. Op de 1000 meter eindigt Jansen, ondanks de snelste opening van allemaal, als 26e. Dan Jansen en de Olympische Spelen, een jinx lijkt te zijn ontstaan.

De laatste kans
Omdat het Olympisch Comité heeft besloten om de Olympische Winter- en Zomerspelen om de twee jaar te organiseren krijgt Jansen toch nog een kans op olympisch goud. Een laatste kans, want Jansen kondigt in 1994 zijn afscheid aan. Lillehammer is de plek waar het moet gaan gebeuren, in het speciaal voor de Olympische Spelen gebouwde Vikingskipet.
De voortekenen zijn perfect. Jansen domineert al twee jaar de 500 meters waaraan hij deelneemt (vier wereldrecords) en heeft voor het eerst sinds 1988 weer het WK Sprint op zijn naam geschreven. Op 14 februari – ja, weer – moet Jansen het gaan dan_jansen_1988_400_01doen. Hij verschijnt aan de start en ziet er zelfverzekerd uit. En waarom zou hij ook twijfelen, Jansen schaatst als een van de weinigen steevast 35’ers dit seizoen.  Maar net deze ene race, deze ene race waarmee Jansen alles wilde vervolmaken, zijn carrière wilde completeren en Jane het eerbetoon wilde geven dat ze verdiende, loopt alles in het honderd. Enkele missers in de tweede bocht maken dat de Amerikaan wederom naast het goud grijpt. Sterker, hij wordt achtste, een Jansen-onwaardige plek. Jansen legt zich erbij neer. Het heeft gewoon niet zo mogen zijn. Jammer.
De dagen erna krijgt Jansen van zijn coach Peter Mueller de opdracht om zich niet op het ijs te laten zien. Twee dagen mag hij niet in of rondom de ijsbaan vertoeven. Kop leegmaken, is het devies. Jansen geeft gehoor, geniet van de Noorse omgeving en van zijn naasten. (Mueller zelf komt in deze dagen tijdens een autorit een wit kapelletje tegen en bedenkt zich geen moment. Hij stapt uit de auto, loopt het kerkje binnen en gaat, als niet gelovig man, vooraan in de kerk op z’n knieën zitten. Biddend voor een positieve olympische afsluiting van zijn pupil en goede vriend Dan Jansen.)  Op de derde dag gaat Jansen weer trainen. Het gaat wel lekker. Over de dag van morgen, de dag waarop de 1000 meter verreden zal worden, maakt hij zich geen zorgen. Jansen verwacht er niks meer van. Hij besluit alles te gaan geven en te gaan genieten van zijn laatste olympische race.

Het wonder
Op 18 februari staat Dan Jansen aan de start voor zijn allerlaatste olympische wedstrijd. Hij start in de buitenbaan. Links van ‘m de Japanner Junichi Inoue, Jansens tegenstander. Igor Zelezovski heeft in de eerste rit het wereldrecord van Kevin Scot tot op 0,18 genaderd en heeft de snelste tijd staan. ‘Ready’. Jansen neemt zijn typische startpositie aan: linkerschaats in het ijs, diep ingezakt en handjes ontspannen. De starter haalt de trekker over. Jansen is meteen weg. Wat opvalt is dat de Amerikaan direct goed schaatst. De klappen zijn raak en er zit ontspanning in zijn slag. De eerste bocht wordt geattaqueerd en op de honderd meter die daarop volgt blijven beide handen los. Aanvallen, is Jansens boodschap. Opening 200m: 16,71. Een snelle opening. De tweede bocht, de lastigste bocht in21379004eb55b82b_01 het schaatsen, doorloopt Jansen op werkelijk voortreffelijke wijze. Gecontroleerd schaatst hij langs de rode blokjes. De honderd meters die daarop volgen worden de honderd mooiste meters ooit geschaatst. Jansen schaatst compact, stabiel, met schwung en is ra-zend-snel. Tegenstander Inoue is al ingehaald voordat die de bocht ingaat. Doorkomsttijd 600m: 43,28. Snelste tijd. Maar het moeilijkste deel voor Jansen, de laatste 400 meter, moet nog komen. Jansen raakt na doorkomst van de 600 meter altijd vermoeid, een sprinterskwaal. Deze editie is hier geen uitzondering op. Als hij de vierde bocht nadert wordt zijn techniek minder, de stabiliteit is weg. Het doorlopen van deze bocht is dan ook het spannendste moment van de dag, want tot tweemaal toe dreigt de man uit Wisconsin te vallen. Het hele Vikingskipet houdt haar adem in. Hij gaat toch niet weer vallen? Het zal toch niet? Dan Jansen is kapot, z’n quadriceps en hamstrings zitten vol. Maar alsof er een beschermengel met Jansen mee schaatst (Jane?) blijft hij overeind staan. Met zijn linkerhand weet de Amerikaan beide keren zijn stabiliteit te hervinden. En ondanks de twee misperen in de bocht heeft Jansen z’n snelheid wel vast weten te houden. Bij iedere aanwezige begint het besef dan ook  te groeien dat Jansen het gaat doen vandaag. Dit is de dag waarop Dan Jansen de jinx gaat doorbreken. Jansen blijft technisch solide schaatsen en trapt de laatste bocht snoeihard door. Met alle kracht in zijn lijf zet hij af en glijdt vervolgens over de finish. Eindtijd: 1.12,43. Wereldrecord! Jansen kijkt naar boven, naar z’n tijd en legt z’n handen op z’n gezicht. Ongeloof. Maar direct daarna maakt ongeloof plaats voor blijdschap, de handen gaan de lucht in. Want Dan Jansen weet het, net als iedere andere aanwezige in het Vikingskipet: niemand gaat nog aan deze tijd komen. Dan Jansen, eindelijk olympisch kampioen.

Tijdens de ceremonie protocollaire krijgt Dan Jansen de gouden olympische medaille om zijn nek gehangen. Gedurende een kort moment tijdens dit protocol kijkt hij naar boven, maakt contact met zijn zus en spreekt de woorden: ‘This is for you, Jane. I love you.’

flowers_p_400





 

Meer schrijfwerk

Share |